تدابیر فصل بهار

تدابیر مناسب فصل بهار

بهار بهترین و معتدل‌ترین فصل در میان فصول چهارگانه است. هوا در بهار به تدریج گرم مى شود و سرما و ترى زمستان تحلیل مى رود. مزاج بهار گرم و تر است و گرما و رطوبت براى روشن نگاه داشتن چراغ حیات و سلامتى، لازم و ملزوم یکدیگرند.

دفع مواد نامناسب

در فصل زمستان به علت سرماى حاکم، مواد زاید در بدن منجمد شده و باقى مى مانند، اما در بهار که هوا کم کم گرم مى شود، این مواد زاید به تدریج ذوب شده و به حرکت در مى آیند و به همین خاطر بیمارى هاى قدیمى دوباره قد علم مى کنند. اگر عضوى از بدن ضعیف باشد، مواد زاید به آن حمله کرده و در آن تجمع پیدا مى کنند؛ گاهى نیز مواد اضافى به سمت پوست هجوم مى آورند تا از آنجا راهى براى خروج بیابند و به همین دلیل بروز دمل ها و جوش هاى پوستى در این فصل شدت مى یابد؛ بنابراین بنا به توصیه اطباى طب سنتى، قبل از اینکه این مواد اضافى براى بدن مشکلى ایجاد کنند، بهتر است راه خروج آن ها از بدن باز شود. براى خروج مواد اضافى و پاکسازى بدن راه هاى متعددى وجود دارد؛ یکى از مهم ترین این راه ها ، دفع آن ها از طریق مدفوع است؛ پس در کسى که لینت طبع نداشته و دفع مدفوع او به خوبى صورت نمى گیرد و به بیان ساده تر دچار یبوست است، مواد اضافى راه مناسبى براى دفع نداشته و در بدن تجمع مى یابند؛ بنابراین برطرف کردن یبوست و مصرف مواد غذایى ملین مانند آلو، تمر هندى، هویج، مویز و انجیر مناسب است. ترکیبات زیر، برطرف کننده یبوست و مناسب براي فصل بهار هستند:

  1. سوپ جو با هویج و سبوس گندم و سبزیجات
  2. آش ماش با مغز بادام
  3. شربت آلو؛ مقداري آلوي درشت و شیرین را کاملا شسته و در ظرفی بریزید و آنقدر آب به آن بیفزایید که روي آلوها را بگیرد؛ سپس با حرارت ملایم آن را بپزید و تا پخته و له شدن آلو ها، میزان آب را با اضافه کردن مقدار مورد نیاز، ثابت نگه دارید؛ سپس مواد را صاف کرده و آب به دست آورده را با یک چهارم مقدار آن شکر به قوام آورید و در هر وعده، ۱۰۰-۱۵۰گرم بنوشید.

دستورات غذایى در فصل بهار

پرهیزات غذایى

در بهار باید از مصرف زیاد موارد زیر پرهیز کرد:

۱٫گوشت به میزان زیاد؛ مصرف زیاد گوشت -مخصوصا گوشت قرمز- باعث افزایش گرمى و ترى در بدن مى شود و با توجه به اینکه مزاج فصل بهار هم گرم و تر است، افزایش بیش از حد گرمى و ترى بدن را دچار مشکل مى کند.

  1. غذاهاى شور و غلیظ؛ بهتر است در فصل بهار از خوردن غذاهاى شور و غلیظ مانند کله پاچه،
    گوشت گاو، خامه و ماست ترش پرهیز شود. مصرف زیاد آجیل شور نیز که در نوروز مرسوم است، مناسب فصل بهار نیست.
  2. بهتر است ادویه جات تند مانند دارچین، فلفل، زنجبیل و… کمتر مصرف شوند.

توصیه هاى غذایى

حکماى طب سنتى عقیده دارند که در فصل بهار باید به »تلطیف غذا« پرداخت. کلمه تلطیف غذا ممکن است در ذهن این معنى را ایجاد کند که باید غذایى خورده شود که از آن خون رقیق تولید شود. یا ممکن است کسى با شنیدن این کلمه فکر کند که باید غذاى کمترى مصرف کند؛ درحالى که مقصود از تلطیف غذا، هیچ کدام از این دو معنى نیست زیرا غذاهایى که خون رقیق در بدن تولید مى کنند، اغلب طبیعت گرم دارند و مصرف غذاهاى داراي طبیعت گرم در این فصل مناسب نیست؛ بلکه باید غذاهایی با طبیعت مایل به سرد مصرف شود تا هیجان و رقت اخلاط و مواد را تعدیل کند؛ از سوى دیگر درون بدن و دستگاه گوارش گرم شده و به همین خاطر هضم تقویت مى شود و بدن به غذاى بیشترى احتیاج دارد؛ به علاوه گرسنگى باعث تحریک بیشتر اخلاط مى شود؛ پس کم کردن مقدار غذا نیز در بهار صحیح نیست؛ اما منظور اطباى سنتى از تلطیف غذا، خوردن غذایی است که هر چند از لحاظ مقدار زیاد است، ولی غذاییت کمى دارد؛ مانند میوه ها و سبزیجات؛ در واقع باید با مصرف مقدار زیاد غذا با غذائیت کم، دستگاه گوارش را فریب داد و سرگرم کرد تا خیال کند که غذاى زیادى مصرف شده ولى در عمل مواد زیادى وارد عروق نشود و به هیجان اخلاط و مواد نیفزاید؛ بدین ترتیب باید به طبیعت فرصت داد که
اخلاط اضافه را آماده کرده و از بدن دفع کند. برخی از غذاها و ترکیباتی که مصرف آن ها در فصل بهار توصیه می شود، به شرح زیر است:

  1. آش سبزیجات (گشنیز، شوید، اسفناج، هویج و…)
  2. بورانی اسفناج
  3. کاهو با سکنجبین
  4. آش یا سوپ جو با روغن زیتون و آبغوره
  5. زرده تخم مرغ عسلی
  6. گوشت پرندگان، مانند بلدرچین، کبک و جوجه مرغ
  7. ماش پلو با خرفه
  8. ماء الشعیر طبی؛ جو را ۲۴ساعت خیسانده و سپس با ۱۴-۲۰برابر آن آب، روي حرارت قرار دهید؛
    به محض شکفته شدن جو، از روي حرارت برداشته و بلافاصله آب روي آن را صاف کنید.
  9. شربت تمر هندي
  10. شربت سیب و زرشک و لیمو؛ ۴۰۰گرم آب زرشک را با ۴۰۰گرم آب سیب شیرین تازه، ۲۰۰گرم
    آب لیمو ترش تازه و کمی شکر به قوام شربت بیاورید.
  11. خورش ریواس(ریواس جوان خرد شده، کمی نعنا و جعفري و آبغوره و پیاز و زردچوبه(
  12. شیربادام؛ ۱۵عدد بادام درختی خام پوست کنده را با یک لیوان آب و کمی عسل یا شکر یا نبات،
    در مخلوط کن ریخته و مخلوط کنید.

ورزش در بهار

در بهار ورزش به اندازه معتدل توصیه می‌شود و ورزش شدید، به دلیل ایجاد گرمی بسیار و روان شدن و تحریک اخلاط و تحلیل زیاد مناسب نیست؛ ورزش کم هم که اصلا سبب تحلیل مواد زاید نشود، پسندیده نیست؛ پس بهتر است ورزش در فصل بهار، آرام و طولانی مدت باشد تا بیشتر از ایجاد گرمی در بدن، سبب تحلیل مواد زاید شود. بهترین زمان برای ورزش کردن در فصل بهار، اوایل روز(صبح) و اواخر روز(نزدیک غروب) است.

حمام در بهار

در بهار حمام رفتن در ابتدای روز مفید است و خصوصا این موضوع، هرچه به اواخر بهار نزدیک می‌شویم، اهیمت بیشتری پیدا می‌کند؛ علت این است که در اواخر بهار گرما بر خنکی هوا چیره شده و احتیاج بدن به عمل تعریق شروع می‌شود؛ ولی این نیاز باید کم کم و با ملایمت تامین شود که حمام با تحریک غدد عرق این کار را انجام می‌دهد.

کنترل وضعیت روحی در بهار

در ماه های ابتدایی بهار به علت اینکه خون در هیجان است و به سمت بالا و مغز بیشتر حرکت می‌کند، ممکن است فرد دچار غلیان احساسات و یا خشم و عصبانیت شود؛ بنابراین در فصل باید از خشم شدید و شادی ناگهانی و بسیار پرهیز کرد زیرا این‌ها همه محرک اخلاط هستند و چون خاصیت خود فصل نیز هیجان و حرکت اخلاط است، چنین عواملی با تشدید این موضوع ممکن است باعث آسیب رساندن به فرد شوند؛ به همین خاطر باید مغز و اعصاب را تقویت کرد که یکی از بهترین راه‌های تقویت آن‌ها، استشمام بوهای خوش مانند گلاب و ریحان است. همچنین بهتر است در این فصل از انجام کارهایی که باعث ایجاد هیجان کاذب می‌شوند، مانند استفاده از ماشین‌های بازی در شهربازی‌ها، پرهیز شود.

ممنوعیت های غذایی در فصل بهار :

  1. از پرخوری و برهم خوری پرهیز شود.
  2. غذاهای خون‌ساز مثل گوشت‌ها، شیرینی‌های قوی، روغن ها، تخم مرغ و … کمتر مصرف شوند.
  3. خوردنى ها و آشاميدنى‌هاى با طبع گرم و به ویژه با طبع گرم و تر، محدود شوند.
  4. از خوردن غذاهاى شور، تلخ و تند و تیز پرهيز شود.
  5. از خوردن غذاهاى غلیظ مانند کله‌پاچه، گوشت گاو، خامه، ماست ترش و … خودداری شود.
  6. مصرف غذاهای کنسروی و مانده در این فصل حتی از فصول دیگر هم مضرتر است.
  7. مرسومات تغذیه‌ای امروزی بهار(آجیل های بوداده؛ شیرینی های قنادی؛ شکلات و کاکائو و …؛ انواع پلوها و چلوها با خورش های گوشتی و کباب ها و …) همه و همه در جهت بدتر شدن اوضاع بهاری بدن عمل می کند و باید از آنها پرهیز کرد.
  8. غذاهایی مانند فست فودها در بهار هم مثل همیشه در فتنه انگیزی بدنی نقش ویژه ای دارند.

تدابیر توصیه شده حالتی نسبی دارند و نه مطلق و در هر فرد، بر اساس وضعیت جسمی و مزاجی او تصمیم گیری می شود و قرار نیست همه افراد، در بهار شروع به مصرف غذاهای یکسان با طبع خنک کنند. مثلا غذای یک فرد بلغمی در بهار، اگرچه نسبت به غذای زمستان او خنک تر و لطیف تر است، اما نسبت به غذای بهاری یک فرد دموی، گرم تر است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *