تاثیرات روزه‌داری در ماه مبارک رمضان

روزه از نظر بهداشت جسم و سلامت بدن دارای فواید بسیاری است. این عمل در سلامت معده و پاکسازی آن از انواع غذاها که موجب بیماری هستند، اثرات فوق العاده دارد. خداوند در قرآن می فرماید: اگر روزه بدارید برایتان بهتر است اگر درک کرده باشید. پیامبر اسلام (ص) فرمودند:

                              معده خانه هر دردی است و پرهیز از غذاهای نامناسب و زیادخوری، اساس و راس هر درمان است.

رمضان

مسلما افراط در خواب و خوراک از کمبود آن زیانبخش تر است و با امساک و روزه داری می‌توان هماهنگی بین اعمال بدنی و روانی ایجاد نمود. روزه می‌تواند هم نقش پیشگیری داشته باشد و هم نقش درمانی، چنانچه محدوده اثرگذاری آن جنبه‌های جسمی و روانی هر دو را شامل می‌شود. تحقیقات تجربی نشان می‌دهد که روزه داری بر حفظ سلامت جسمی و روانی و نیز در درمان بیماری‌ها تاثیر زیادی دارد.

روزه داری شرایط فیزیکی و شیمیایی محیط خون را تغییر می‌دهد و منجر به حل سموم فلزی رسوب کرده در اعضا و دفع آن‌ها از راه کلیه می شود. این تغییرات بیولوژیکی در مدت طولانی بخصوص با دور متناوب مشخص در حال روزه داری و افطار کردن در دفع سموم موثر خواهد بود.

بدن انسان در اثر مرور زمان و غلبۀ مزاج های گوناگون دچار رکود و سستی می‌شود. رطوبت های مزاجی با رسوباتی که در آوندها و جای جای بافت‌ها و مفاصل و گذرگاه های لنفی بر جای می‌گذارند انواع بیماری ها را در بدن سبب می‌گردند. قطعا این روش یعنی روزه داری از دیدگاه پزشکی بدلیل آنکه مستقیما بر اساس قران کریم از زبان خدا و پیامبرش صادر گردیده باید خصوصیات منحصر بفرد و ممتاز داشته باشد. روزه داری هم نوعی پاکسازی و تعدیل است اما ویژگی‌های خاص آن چیست؟

ویژگی‌های خاص روزه داری

از ویژگی‌های خاص روزه داری همانا غلبه مزاج گرم وخشک است که در ریزترین نقاط بدن آتشی مقدس و پاک کننده ایجاد می‌کند و بدین ترتیب آنچه از طریق مسهل، انفیه، حجامت، فصد، زالودرمانی، قی‌آورها و … هنوز پاکسازی کامل نشده است، به وسیله روزه پاکسازی شده و پس از گذشت یکماه از زمان روزه‌داری، روزه دار با بدنی جوان و نو مانند آن که تازه خلق شده زندگی جدیدی را شروع می ‌کند و برای تأکید بر این سلامتی و بشکرانه ان ذکات فطره می‌پردازد. چرا که ذکات فطره ذکات سلامتی بدن است.

روزه داری عامل پیشگیری از بیماری ها

عامل اصلی بروز بیماری‌های خطرناک تکاثف شدید خون و رسوب گذارای مواد فاسد ردیه در عروق و در آوندهای گوناگون بدن می‌باشد که روزه داری با استفاده از مزاج گرم و خشک به بهترین شکل ممکن تمامی تکاثف ها و آلودگی ها را در بدن می‌سوزاند. بنابراین روزه‌داری عاملی مهم در پیشگیری از بیماری ها از جمله سرطان، سکته، ام.اس، نسیان و انواع بیماری‌های صعب العلاج به حساب می‌آید.

خوردن و آشامیدن

یکی از مهم‌ترین تغییرات، توقف خوردن و آشامیدن در طول ساعات روز در ماه رمضان است. البته بدن انسان طی روزهای اول این ماه به تدریج با این امتناع از خوردن و آشامیدن که بسته به قرار گرفتن این ماه در فصول مختلف بین ۱۷-۱۱ ساعت طول می‌کشد، تطابق پیدا می‌کند و دستگاه‌ها و اعضای بدن با این شرایط کنار آمده و ثبات محیط داخلی بدن را حفظ می‌کنند. برخی از تغییرات ایجاد شده در بدن در طول ماه رمضان به این شرح است:

  1. کاهش میزان متابولیسم( سوخت و ساز) بدن
  2. در طول روزه‌داری گلوکز خون در ساعات اولیه روز کاهش می‌یابد سپس با افزایش تبدیل گلوکز کبد و عضلات به گلوکز، به سطح طبیعی باز می‌گردد.
  3. افزایش بعضی از اسیدآمینه‌های آزاد در خون بخصوص آلانین، گلوتامین و گلیسین
  4. افزایش اسیدهای چرب‌ آزاد در خون
  5. کاهش ملایم کلسیم و فسفر
  6. کاهش تصفیه کلیوی و در نتیجه افزایش اندک اسید اوریک
  7. و …

اما در ساعات محدود بین افطار و سحر باید زمان و نوع غذاهای مصرفی طوری تنظیم شود که بدن را در راستای حفظ شرایط پایدار خود کمک کند.

  1. غذای افطار در یک وعده میل شود؛ مگر در شرایط خاص.
  2. از خوردن تنقلات فراوان در فاصله افطار تا سحر خودداری شود و روزه داران برای خوردن سحری کمی زودتر از خواب برخیزند.
  3. در وعده سحر از آشامیدن آب زیاد پرهیز نمود زیرا موجب ایجاد نفخ و اختلال در هضم می‌شود. هنگام افطار نیز از آغاز کردن تغذیه با آب سرد، نوشابه و … خودداری شود. به جای آن می‌توان از مقداری آب جوش، آب گرم و عسل یا شیر گرم استفاده کرد.
  4. مصرف بعضی از غذاها که در هنگام افطار متداول است، مثل آش رشته با روغن فراوان، پشمک، زولبیا و بامیه، کله پاچه و سیراب شیردان و … مناسب نیست. به جای آن روزه داران با توجه به مزاج خود می‌توانند از آش‌ها و سوپ‌ها، حریر‌ه‌ها و شیرینی‌جات طبیعی مثل عسل، کشمش، مویز، خرما و … استفاده نمایند.
  5. معده خالی در زمان افطار تحمل غذای سنگین را ندارد بنابراین استفاده از غذاهای با هضم راحت در این وعده توصیه می‌شود.
  6. استفاده از غذاهای تند و پر ادویه، شور و سرخ کرده، غذاهای آماده و بسته بندی، غذاهای خمیری مثل ماکارونی، الویه، قارچ، انواع فست‌فودها، یخ، چای پر رنگ، قهوه و کاکائو، انواع نوشابه‌ها و آبمیوه‌های صنعتی در این ماه توصیه نمی‌شود. به جای آن روزه‌داران می‌توانند به تناسب مزاج خود از غذاها و شربت‌ها و آبمیوه‌های طبیعی استفاده نمایند.
  7. از پرخوری و روی‌هم خوری چه در وعده افطار و چه در وعده سحر پرهیز شود و نوشیدنی‌ها و میوه حداقل با ۱-۲ ساعت فاصله از غذا مصرف شوند. احساس سفتی و پری شکم و احساس حرکت گاز در شکم، حس بسیار نارحت کننده ای است که گاهی افراد با آن مواجه می شوند، این احساس پری همان نفخ است. نفخ کردن بهایی است که ما باید به ازای رعایت نکردن اصول صحیح تغذیه بپردازیم. کسانی که پس از خوردن غذا نفخ می‌کنند به راحتی می‌توانند با تغییر دادن رژیم غذایی نحوه غذا خوردن و دور کردن استرس‌ها در هنگام غذا خوردن بر این مشکل فائق آیند.

 در ماه مبارک رمضان در پیشگیری از یبوست و تامین مایعات از دست رفته بدن در طول روزه‌داری، با نوشیدن مایعات کافی بین افطار و سحر باید جبران گردد.

در ماه رمضان نیز ورزش کردن به ویژه در کسانی که عادت به انجام آن دارند، نباید قطع گردد. البته زمان انجام ورزش باید بین وعده افطار و سحر و بافاصله مناسب از غذا باشد و ورزش‌های سخت و طاقت فرسا در این ماه توصیه نمی‌شود. در ضمن باید به تنظیم زمان خواب و تداخل آن با تمرینات ورزشی و اعمال ماه رمضان توجه ویژه شود زیرا خواب ناکافی باعث افت انرژی و عملکرد بدن می‌شود.

افزایش قدرت سیستم ایمنی بدن و افزایش تولید هورمون‌ها از اثرات بلند مدت روزه‌داری به شمار می‌روند. طبیعی است که این واقعیت را نمی‌توان نادیده گرفت و تأثیر احساس رضایت معنوی به هنگام انجام فریضه روزه بر سیستم ایمنی غفلت کرد. تحقیقات متعددی در مورد اثرات مثبت روزه داری بر کاهش اضطراب و افسردگی و نیز اعتماد به نفس و به طور کلی تأثیر روزه داری بر سلامت روانی صورت گرفته است.روزه داری با تقویت شکیبایی، بخشش، خودآگاهی متعالی و تجربیات معنوی قادر است هوش معنوی و شادکامی روزه داران را افزایش دهد. بنابراین مسلمانان در ماه رمضان شادتر بوده و استرس کم‌تری دارند. روزه در واقع یک نوع تسکین و تسلی روحی در افراد بوجود آورده و این دیانت و تقوا یک رضایت درونی به آن ها می‌دهد که تا حدی تمایلات دنیوی و اضطراب را در آنها کاهش می‌دهد. مطالعات متعدد تاثیر مثبت روزه داری بر بهبود وضعیت روانی افراد را به اثبات رسانده اند.

 

 

 

برگرفته شده از کتاب تغذیه و روزه داری در سلامت و بیماری از دیدگاه طب ایرانی اسلامی از دکترغلامرضا کردافشاری و دکتر محمود خدادوست

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *