گرم و خشک

خصوصیات مزاج گرم و خشک(صفرا)

در نوشته قبلی با مزاج گرم و تر آشنا شدید و فهمیدیم که هر فرد با هر مزاجی که آفریده شده است، اگر تغذیه صحیح و بهداشتی داشته باشد، در آن مزاج سالم است و نیاز به تغییر و تبدیل مزاج ندارد؛ ولی اگر براساس تغذیه نادرست مزاجش بیشتر از حد بروز کند یا غلبه یک مزاج دیگر را نشان دهد، نیاز به درمان و تعدیل مزاج دارد.

هر مزاج دارای علایم و خصوصیات خاص خود می باشد که در بخش زیر ویژگی‌های مربوط به مزاج افراد صفراوی( گرم و خشک) آورده شده است:

افراد با مزاج گرم و خشک اندام باریک و قد افراد کشیده است، رنگ پوست به دلیل وجود صفرا به زردی متمایل می شود و چهره گندمگون است و پوست به دلیل خشکی مزاج، خشک است. چشم ها معمولاً متوسط و قهوه ای رنگ یا مشکی است. مفاصل واستخوان بندی درشت و برجسته دارند. موهای پر پشت و سیاه و گاهی مجعد دارند و به علت حرارت و خشکی زیاد بیشتر مستعد تاسی سرند. خشکی دهان و عطش فراوان دارند. خیلی گرمایی هستند و در تابستان اذیت می شوند. استعداد این را دارند که با خوردن خوراکی‌های خیلی گرم دچار خارش و کهیر شوند. تمایل به خوردن ترشی ها (سرکه، تمرهندی و لواشک) را دارند و هم چنین سردی‌هایی مثل خیار، کاهو و هندوانه. تمایل به خوردن شیرینی در اینها کم است.

گرم و خشک

مزاج گرم و خشک نبض پر و قوی دارند. عروق برجسته در دست دارند. این افراد زود عصبانی شده و زود هم عصبانیتشان فروکش می‌کند. بسیار پر انرژی و پرتحرک هستند. افراد باهوش و زیرک هستند و هم چنین پر حرف. در کارها چالاک و سریع هستند. افرادی دقیق و تیز بین هستند. میل بالای جنسی و توان جنسی متغیر دارند. منافذ پوستي آنها درشت و باز است؛ این مساله در کنار حرارت زیاد بدن باعث می شود که مستعد انواع مشکلات ناشی از خشکی پوست است. قدرت شنوایی بالایی دارند امّا زیاد دچار وزوز یا سوت کشیدن گوش می شوند. خوابشان کم، سبک و همراه با آشفتگى است. نکته جالب این است که صفراوی ها علیرغم عصبانی مزاج بودنشان کمتر دچار سکته های قلبی و مغزی و انسداد عروق می شوند چراکه همان طور که گذشت، صفرا خلطی است تیز و سوزاننده و مسیر عروق را باز می کند.

افراد با مزاج گرم و خشک پیوسته، سریع و بلند صحبت می کنند. چون حجم معده متوسط است، اشتها نیز متوسط است و زود سیر می شوند، همیشه عطش دارند و تشنه هستند. قدرت هاضمه آن ها خوب است و معمولاً یبوست دارند. از حافظه و قدرت یادگیری بالایی برخوردار هستند، روابط اجتماعی آن ها قوی است. عجول و بی قرارند. اصولاً مزاج های گرم (دموی ها و صفراوی ها)  از لحاظ اعمال بدنی و خصوصیات حیاتی از قدر ت بالایی برخوردارند، گرما موجب افزایش کارکرد اعضای مختلف از مغز و اعصاب گرفته تا اندام های تناسلی می‌گردد.

رژيم غذايي مناسب براي صفراوي‌ها (گرم و خشك) غذاهائي است كه سرد و تر باشند. افراد صفراوي غالباً در اثر حجامت تعديل مزاج يافته و رنگ و رويي به مراتب روشن‌تر از قبل خواهند داشت، اشتهاي آنان با حجامت افزايش مي‌يابد و در صورت تكرار حجامت فربه و چاق خواهند شد. نمونه‌اي از رژيم غذايي مناسب براي افراد صفراوي كاهوست كه سرد و تر است و براي دفع صفرا مفيد است. ماهي، ماست و به طور كلي لبنيات، مركبات، ماء الشعير (آب جو) آب‌غوره ، آب ‌ليمو براي صفراوي‌ها مفيد و لازم است.

علائم  غلبه مزاج گرم و خشک:

اگر در مزاج گرم و خشک تعادل میان اخلاط و مقدار آنها یا کیفیت هر یک از اخلاط بهم بخورد، موجب بیماری در بدن می شود یا به عبارتی موجب غلبه یک خلط بر اخلاط دیگر در بدن می شود که می بایست مورد درمان قرار گیرد که در ذیل علایم غلبه خلط صفرا ذکر شده است.

  • زردی رنگ چشم و پوست
  • خشکی دهان وبینی
  • عطش زیاد
  • جوش و آکنه در سر وصورت
  • خشکی پوست واگزما
  • تلخی دهان
  • کاهش اشتها به غذا
  • احساس گزگز و سوزن سوزن شدن بدن
  • نبض سریع
  • احساس تهوع

  بیماری های ناشی از افزایش صفرا در بدن

اولین تظاهر افزایش صفرا معمولاً در سر بوده و باعث بروز سردرد می شود. این سردردها معمولاً همان سردردهای میگرن ولی از نوع گرم است که معمولاً جلوی سر و چشمان را درگیر می‌کند و در این حوالی متمرکز است. یکی از تظاهرات افزایش صفرا در سر، ریزش موهای سر خصوصاً در جلوی سر می باشد. این مسئله در آقایان بیشتر از خانم هاست؛ زیرا صفرای مردان بیشتر از زنان می باشد، حتی این ریزش مو ممکن است آن چنان شدید باشد که منجر به طاسی جلوی سر شود. افزایش صفرا در گوارش می تواند باعث عطش زیاد، بی اشتهایی، خشکی لب و دهان و تلخ شدن دهان خصوصاً در صبح ها شود. یکی دیگر از بیماری‌های مزاج گرم و خشک در بدن انواع آلرژی ها، از جمله آسم و تنگی نفس، آلرژی های فصلی همراه با آبریزش بینی و خارش صورت و چشم است که ناشی از گرم شدن بیش از حد کبد است. افراد صفراوی به علت اینکه خون رقیقی دارند، معمولاً دچار بیماری کم خونی نیز می شوند.

بازتاب‌های رفتاری در مزاج گرم و خشک:

خصوصیات روحی ـ روانی افراد گرم و خشک مثل آتش است؛ یعنی بلند پروازند، در یک جای ثابت آرام نیستند و همیشه در حال فعالیت می باشند. بسیار مهربان اند، اهل ریسک و علوم عقلی و اثباتی (فلسفه، هندسه و…) می باشند. افراد با استعدادی هستند، قوه مدیریتی بالا دارند و دوست دارند در رأس باشند. باهوش، زیرک، تیزبین، حسّاس، حسود، آینده نگر، گاهی خیالباف، حاضرجواب، بازیگوش، متهوّر، کلّه شق و یکدنده  هستند. از حافظه و قدرت یادگیری بالایی برخوردارند و مطالب را سریع درک می کنند. تحریک پذیر هستند و زود عصبانی و مضطرب می شوند امّا زود هم عصبانیتشان فروکش می کند. دارای استعداد خشونت، پرخاشگری و بدخلقی هستند و گاهی باعث رنجش دیگران می شوند. تند و تیز و بی قرار، عجول و نامنظمند.

این بی قراری در محیط گرم تشدید می شود. این بی قراری به حدّی است که اخلاق گنجشکی پیدا می کنند و دائم از این شاخه به آن شاخه می روند و مکرّرا کارها را نیمه کاره رها می کنند یا از کار شانه خالی می کنند. برون گرا و دارای روابط اجتماعی قوی هستند. سر آنها کلاه نمی رود. مانند آتش که زود شعله می کشد و زود فرومی نشیند، نوسان خلقی و رفتاری زیادی دارند. گاهی علاقمند به ادبیات گاهی، علاقمند به ریاضی؛ گاهی عاشق، گاهی فارغ؛ گاهی بااراده، گاهی سست؛ گاهی پرانرژی، گاهی كم انرژی؛ گاهی پر جرات، گاهی آرام؛ گاهی سخاوتمند و گاهی بخیل هستند. به همین دلیل، دارای استعداد معنوی مقطعی هستند. شجاع، محکم و استوار هستند و برای شغل هایی مانند سربازی و جنگاوری مناسبند.

روش زندگی صحیح برای مزاج گرم و خشک

  • از هوای تازه و خنک بهره‌مند شوند.
  • در رژیم غذایی بیشتر از میوه‌جات و سبزیجات تازه مناسب مزاج مثل کاهو و اسفناج استفاده کند.
  • مصرف آب و مایعات را به اندازه ‌ای افزایش دهند که ادرار صبحگاهی از حد رنگ زرد لیمویی پر رنگ‌تر نشود.
  •  ۷-۶ ساعت خواب شبانه داشته باشند. روزهای تابستان یک ساعت چرت پس از ناهار رطوبت کافی به بدن می‌رساند.
  • در شرایط فشار عصبی، دستور تنفس و تمرینات ذهنی آرام بخش را به کار ببرند.
  • فعالیت جسمی و ورزش را در هوای خنک، صبح زود یا شامگاه انجام دهند.
  • از هوا، محیط، فعالیت‌ها و حالات روانی افزایش دهنده گرمی و خشکی پرهیز کنند.
  • از نوشیدن بیش از اندازه چای و قهوه دوری کنند.
  • از فعالیت زیاد و ورزش شدید که گرمی و خشکی را افزایش می‌دهند، پرهیز کنند.
  • از بی‌ خوابی و کم خوابی (کمتر از ۵ ساعت) و دیر وقت خوابیدن دوری کنند.
  • عصبانیت، هیجانات روانی و زیاد حرف زدن بپرهیزند.