نقش خواب

نقش خواب متعادل در زندگی

برای هر کدام از ما، حفظ تندرستی در درجه اول اهمیت قرار دارد. برای سالم ماندن شش اصل ضروری در طب سنتی وجود دارد که اگر ‌این اصول به درستی مورد توجه قرار گیرند‌، موجب حفظ تندرستی می‌شوند. یکی از ‌این اصول ضروری‌، خواب و بیداری است. اصولا انسان به گونه‌ای آفریده شده که نمی‌تواند در تمامی اوقات مشغول به کار باشد و خوابیدن برای استراحت و رفع خستگی ضروری است. از طرفی تعادل در میزان خواب و بیداری برای حفظ تندرستی اهمیت بسیاری دارد.

خواب معتدل تمامی ‌اعمال طبیعی شامل هضم‌، متابولیسم و دفع سموم را بهبود می‌بخشد و موجب تجدید قوای اعضاء مختلف بدن از جمله مغز می‌شود. خوابیدن، معادل سکون بدنی- روانی و بیداری، معادل فعالیت بدنی- روانی است، بنابراین انسان هرچه بیشتر بیدار باشد، بدن او بیشتر به سمت گرمی و خشکی میل پیدا می‌کند و رطوبت بدن کاهش می‌یابد. برعکس، هرچه فرد بیشتر بخوابد، رطوبت‌های بدن و همچنین رطوبت مغز بیشتر می‌شود و بدن به سمت سردی گرایش پیدا می‌کند.

علت خواب و بیداری

علت خواب وجود رطوبت معتدل در مغز است که باعث بی‌حرکتی می‌شود. البته‌ این بی‌حرکتی شامل ریه، قلب و سیستم گوارشی نمی‌شود. در خواب‌، حرارت غریزی به سمت باطن بدن می‌رود و در نتیجه ظاهر بدن سرد و باطن آن گرم می‌شود.

ویژگی‌های خواب خوب:

۱٫خواب و بیداری طبیعی آن است که هرگاه فرداحساس نیاز به خواب پیدا کرد‌، بخوابد و هر گاه بیداری اقتضا کرد‌، بیدار باشد.

  1. بهترین وقت خواب‌، زمانی است که هضم معدی انجام شده و غذا از معده عبور کرده باشد. معمولا پس از هضم معدی که حدود ۳ ساعت طول می‌کشد، احساس سبکی در معده خود می‌کنیم. البته مدت‌زمان هضم معدی به عواملی چون نوع غذا‌، مزاج شخص و مزاج معده و سن بستگی دارد.
  2. خواب باید عمیق باشد به طوری که فرد به آسانی بیدار نگردد.
  3. مقدار خواب باید معتدل باشد. خواب معتدل بین ۶ تا ۱۰ ساعت است که البته با توجه به سن‌، مزاج و عوامل دیگر میزان آن متغیر است.
  4. خواب باید متصل و پشت سر هم و بدون انقطاع باشد.
  5. بهترین زمان خواب‌، هنگام تاریکی شب است و خواب روز نمی‌تواند جایگزین خواب شب شود. در فاصله چند ساعت مانده به نیمه شب‌، سطح کورتیزول خون کاهش پیدا می‌کند و در صورتی که در ‌این زمان بخوابیم‌، صبح با هوشیاری بیشتر از خواب بیدار می‌شویم.

ویژگی‌های خواب بد:

  1. خواب در حال گرسنگی: در خواب حرارت غریزی به باطن می‌رود و به هضم غذا در معده کمک می‌کند. در گرسنگی معده خالی است و غذایی برای هضم وجود ندارد. بنابراین از آنجایی که ‌این حرارت نمی‌تواند بیکار باشد در اخلاط و رطوبات بدن تصرف کرده و موجب تحلیل آنها و لاغری و در نهایت باعث ضعف حرارت غریزی می‌شود.
  2. خواب در روز: خوابیدن در روز مضر است زیرا به دلیل روشنایی هوا‌، خواب عمیق در روز حاصل نمی‌شود و هضم معدی دچار فساد می‌شود. در نتیجه عوارضی چون بد رنگ شدن پوست‌، سستی بدن‌، احساس کسالت‌، کاهش اشتها و بدبویی دهان حاصل می‌شود. خواب روز در زمستان ضرر بیشتری دارد و باعث‌ ایجاد بیماری‌های رطوبی و نزله می‌شود. اما خواب روز برای فردی که عادت به خوابیدن در روز نداشته باشد و به سبب کاری، شب را بیدار مانده باشد‌، چندان مضر نیست. افرادی که عادت به خواب روز دارند باید به صورت تدریجی عادت خود را تغییر دهند.
  3. خوابیدن بر پشت: به پشت خوابیدن باعث جریان فضولات بدن به غیر مجاری اصلی خود می‌شود و باعث ‌ایجاد کمردرد‌، نزله‌، بی‌خوابی‌، کابوس و….. می‌گردد.
  4. خوابیدن دائم بر روی صورت: از خوابیدن دائم بر روی صورت باید اجتناب کرد زیرا باعث کاهش جریان خون پوست و چروکیدگی پوست می‌شود.
  5. خوابیدن زیر نور خورشید: به علت تحریک صفرا و افزایش حرارت می‌تواند باعث سردرد شود.
  6. خوابیدن زیر نور ماه: همان طور که ماه باعث جذر و مد در سطح آب‌های کره زمین می‌شود‌، اگر زیر نور ماه بخوابیم می‌تواند باعث جذب خون به سطح بدن و خونریزی از بینی و تحریک شهوت جنسی شود.
  7. خوابیدن به صورتی که برخی از اعضای بدن در آفتاب و برخی در سایه باشند‌، موجب بیماری می‌شود.

عوارض افراط در بیداری: بیدار ماندن زیاد باعث از بین رفتن رطوبات اصلی بدن‌، اختلال در هضم غذا‌، خشکی مغز و در نهایت سبب جنون می‌شود.

میزان خواب در سنین مختلف:

مدت خواب در سنین مختلف تغییر می‌کند. کودکان معمولاً طولانی‌ترین خواب را دارند زیرا رطوبت بدن آنها بیشتر است ولی به تدریج با افزایش سن و کاهش رطوبت مزاجی‌، خواب آنها کمتر می‌شود. مدت خواب ۹ تا ۲۰ ساله‌ها معمولا ۹ساعت در شبانه روز است و خواب جوانان به طور متوسط ۷ ساعت می‌باشد.
خواب و انواع مزاج:

معمولا خواب افراد دارای مزاج تر (سرد و تر و گرم و تر) بیشتر است ولی افراد دارای مزاج خشک (سرد و خشک و گرم و خشک) خواب کمتری دارند. در بدن یک شخص گرم و خشک‌، یک دوره خواب طولانی با ‌ایجاد سردی و رطوبت به کاهش حرارت زیادی بدن کمک می‌کند. برعکس پرخوابی در شخص دارای مزاج سرد و تر باعث افزایش سردی و رطوبت بدن می‌شود. خواب روز در بیماران دارای سوء مزاج سرد و تر باعث افزایش وزن و احساس کسالت می‌گردد.

 

منبع: تندرستان