حرکت اصلاحی

حرکات اصلاحی و سبک زندگی سالم

حرکات اصلاحی و سبک زندگی سالم

 

 ما زنده به آنیم که آرام نگیریم          موجیم که آسودگی ما عدم ماست

همانطور که در مقالات گذشته دیدید ورزش و تحرک یکی از شش اصل ضروری حفظ سلامتی بوده و بر اساس توصیه حکیم ابو علی سینا یکی از مهم ترین آنها نیز می باشد

پس از انتشار مقالات گذشته در وب سایت و شبکه های اجتماعی ساتوا به این نتیجه رسیدیم که دانش کافی در مورد ورزش مناسب و مفید در خصوص تعادل جسمانی در حافظه اخیر و بومی ما بسیار ضعیف است و در برخی موارد دیده شده که ورزش نامناسب زیان های جبران ناپذیری به سلامت و تعادل زندگی افراد وارد ساخته است.

بر اساس آموزه های سبک زندگی سالم، می دانیم که در ورزش خوب باید ضربان قلب فرد بالا رفته و صورت او کمی به سرخی بگراید و تعریق هم تا حدی (نه زیاد) صورت گیرد. ساتوا در راستای اهداف خود بر آن است تا ورزش مناسب برای گروه های مختلف را معرفی کند تا علاوه بر بهبود وضعیت فیزیکی و جسمانی، تامین کننده سلامت و تعادل کلی نیز باشد.

ساتوا در کنار پیاده روی، کشش های ساده روزانه به همراه حرکات اصلاحی را برای مردم کشور مفید میداند. اما اینک وقت آن است که بدانیم موضوع حرکات اصلاحی چیست؟ حیطه عمل آن چه اندازه و ویژگی های عملی و حرفه ای آن کدام است؟

 

ورزش اصلاحی چیست؟

انجام کارهای روزمره بصورت اشتباه، کار مداوم و بدون استراحت در یک وضعیت ثابت و نیز عدم فعالیت بدنی باعث شده است تا اکثر افراد جامعه با ناهنجاریهایی در بدن و بویژه ستون فقرات مواجه شوند که این ناهنجاریها بتدریج باعث بروز دردهایی در نواحی مختلف ستون فقرات و به دنبال آن بیماری های مختلف می گردد. بنابراین لزوم دانشی برای شناسایی این ناهنجاریها و کمک در بهبود آنها ضروری می باشد.

حرکات اصلاحی دانشی است برای شناسایی، آموزش، پیشگیری، بهبود و اصلاح این ناهنجاریها و عادات حرکتی افراد. هم چنین می توان حرکات اصلاحی را به کلیه حرکات و فعالیتهای و روشهایی اطلاق نمود که برای رفع ضعفهای جسمانی، عضلانی و ارگانیکی و هماهنگی بکار می رود و باعث می شود تا بدن در یک وضعیت مناسب قرار گیرد.

حرکت اصلاحی

تحرک

از سوی دیگر حرکات اصلاحی یکی از بخش های تربیت بدنی است که هدف آن پیشگیری و رفع برخی ناهنجاری های جسمانی توسط تمرین های بدنی است. به عبارت دیگر حرکات اصلاحی عبارت است از برنامه ای ورزشی و حرکتی که در آن با اجرای تمرین های خاص عملکرد و ساختمان بدن تغییر می کند و اصلاح می شود. همچنین هدف این رشته تامین تندرستی، پر بار کردن ایام فراغت و لذت بخشیدن به زندگی انسان است.

یعنی روشی برای دستیابی به تندرستی که همانا کارکرد طبیعی و در تعادل بدن و تعامل ارگانیک بدن و روان.

اهداف حرکات  اصلاحی:

  1. شناسایی ناهنجاریهای جسمی و حرکتی در افراد
  2. برطرف کردن عوامل جلوگیری کننده از رشد عادی جسمانی
  3. پیشگیری از عوامل ایجاد کننده ناهنجاریها
  4. آموزش صحیح حرکات به افراد
  5. تقویت عضلات ضعیف شده
  6. تقویت جنبه روانی
  7. بهبود و اصلاح عادات حرکتی درافراد

 ناهنجاري جسماني چيست؟

بدن زماني استاندارد است كه اندام ها سالم باشند (دو دست و دو پا)، فرد وقتي مي ايستد در هيچ قسمت از بدنش احساس فشار و خستگي نكند، احساس درد نداشته باشد، نقاط شاخص بدن روي خطوط افقي و عمودي قرار گيرد. در صورتی که هر یک از موارد زیر موجود نباشد براي رفع و یا پيشگيري از ابتلا به اين ناهنجاري ها بايد از علم حركات اصلاحي كمك گرفت.

شاید نتوان معیار ثابت و مشخصی برای وضعیت بدنی تمام افراد به صورت یکسان در نظر گرفت زیرا این موضوع در ارتباط با مکانیک بدن و تحت تأثیر عملکرد دستگاه های مختلف بدن از جمله اسکلت و عضلات است. اما آنچه اهمیت دارد این است که یک وضعیت بدنی مناسب تر خستگی کمتر و کارایی بیشتری دارد. عوامل دیگر نیز به صورت جزیی در ساختار جسمانی موثر است از جمله ن‍ژاد،سنت و عادت های مختلف و حتی حالات روحی و روانی افراد که در ملل مختلف به صورت های گوناگون دیده می شود. عواملی مانند بیماری و یا خستگی نیز وضعت کلی بدن را به طور مقطعی تحت تأثیر قرار می دهند زیرا در نتیجه بیماری و خستگی توان عضلات بدن کاهش می یابد و نیروی وزن بدن بر نیروی انقباضات عضلانی غلبه می کند و وضعیت قائم بدن دچار مشکل می شود.

به طور کلی در حرکات اصلاحی و درمانی «تعادل ساختار فیزیکی انسان و ارائه حرکات و توصیه هایی برای بهبود و کارایی آن» مورد توجه است.

یکی از  انواع ورزش های توصیه شده توسط پزشکان، “ابتهال” بوده که  این ورزش و نرمش برای کارمندان و کسانی که پشت میز می‌نشینند، مناسب است. تمامی افراد می‌توانند در بین انجام کارهای خود با انجام این ورزش‌ها سبب استراحت عضلات درگیر و آرامش روانی خود شوند. این ورزش علاوه بر این که خون رسانی به اعضا را تقویت می‌کند، سبب افزایش دامنۀ حرکات مفاصل نیز می‌شود. از طرف دیگر، این حرکات جزء ورزشهای ملایم و خفیف به حساب می آیند و برای افرادی که دچار ضعف هستند یا به تازگی از بستر بیماری خارج شده و هنوز توان کافی برای ورزش‌های سنگین ندارند نیز مفید است. مراحل انجام این ورزش‌ها به شرح زیر است

۱٫ مرحلۀ اول: کاملا راست ایستاده و دستهای خود را در قسمت جلوی بدن زیر ناف قرار داده و انگشتان دو دست را در هم داخل نمایید، سپس طی هفت ثانیه دستان خود را در حالی که آرنج‌ها صاف هستند به سمت بالای سر ببرید و به آرامی به سمت بالا بکشید. هرجا که احساس درد کردید، حرکت را همانجا متوقف نمایید و به مدت هفت ثانیه دست‌های خود را همان جا آرام بکشید و به صورت کشیده نگه دارید. سپس طی هفت ثانیه دستان خود را به سمت پایین سر بیاورید. به عنوان یک قاعده کلی: در هنگام انجام هر یک از قسمت‌های این تمرین، وقتی درد بروز می‌کند، حرکت را همان جا قطع کنید و سایر اعمال آن مرحله را ادامه دهید.

۲٫مرحله دوم: دست‌ها را از ناحیۀ آرنج خم کرده، در برابر شانه‌ها قرار دهید؛ طوری که پشت انگشتان دست زیر چانه قرار گیرد و حالا حرکت چرخشی دست‌ها طی هفت ثانیه به سمت راست و حول محور ستون فقرات انجام شود و در پایان، کشش خفیفی طی هفت ثانیه انجام شده و سپس به حالت اول بازگشته و مدت کوتاهی صبر نمایید و سپس حرکت به سمت چپ انجام شود.

۳٫مرحلۀ سوم: سر و گردن را در حالی که چشم‌ها کاملا به روبرو نگاه می‌کنند، به سمت راست و چپ با مشخصات تمرین مرحله دو حرکت دهید و سپس گردن را با همان شرایط و کشش‌های خفیف به سمت جلو یا عقب خم نمایید

۴٫مرحلۀ چهارم: در حالت ایستاده طی هفت ثانیه از کمر( مانند حالت رکوع) به سمت جلو خم شوید تا زاویۀ نود درجه بین قسمت فوقانی بدن و ران‌ها ایجاد شود، کشش خفیفی به عضلات داده شود و پنج ثانیه در این حالت بمانید و سپس آرام به حالت اول بازگردید.

افرادی که کمر درد یا زانو درد عملکردی بدون علت مشخص دارند، حرکت خود را تا هر زاویه ای که راحت هستند( حتی زاویه بیست درجه) انجام دهند و به هیچ وجه به عضو فشار وارد ننمایند و سپس کشش خفیف را انجام دهند. به تدریج که دامنۀ حرکات افزایش می‌یابد، دردهای آنان کاهش می‌یابد.

۵٫مرحلۀ پنجم: در حالت ایستاده دست‌ها در کنار بدن قرار گیرد به طوری که کف دست‌ها به بالا نگاه کند؛ سپس طی هفت ثانیه دست‌ها در حالی که آرنج‌ها صاف هستند، به حالت موازی با یکدیگر به سمت بالا(مانند حالت قنوت) حرکت نماید و سپس کشش خفیفی به عضلات داده شود و هفت ثانیه صبر نمایند و سپس طی هفت ثانیه به حالت اول باز گردد. هر یک از حرکات این سه مرحله را می‌توانید یک تا پنج بار انجام دهید تا آرامش کامل حاصل شود.

 

یاری گرفته شده از کتاب حفظ سلامتی از دیدگاه طب سنتی ایران – انتشارات طب سنتی ایران

ورزش و تغذیه

ورزش درست و متعادل چگونه است؟ (قسمت ۲)

در مقالات گذشته بر اهمیت ورزش درست و متعادل سخن رفته است. در این قسمت نیز به ادامه مباحث گذشته خواهیم پرداخت. اگر حركتي دائمي و مستمر باشد و بين آن فاصله‌اي به نام سكون نباشد؛ رطوبت هاي بدن تحليل می رود و با از بین رفتن رطوبت بدن، حرارت غريزي هم دچار تباهي مي‌شود. ابن سينا عقیده دارد که خواب، شبيه‌ترين چيز به سكون است؛ بنابراین اثرات مثبت خواب براي سكون و آرامش هم قابل اثبات است. سکون و آرامش، مثل خواب، قواي طبيعي را تقويت مي‌كند؛ باعث تقويت هضم غذا مي‌شود؛ رطوبات تحلیل رفته را جبران می کند؛ دفع فضولات از راه روده و مثانه را تسهیل می کند و …. سکون و بی حرکتی، در همه حالات، سرد کننده و رطوبت دهنده بدن است و در حقیقت موجب افزایش خلط بلغم در بدن می گردد. حاصل این اتفاق، چاقی، لختی و سستی بدن، تنبلی، رکود ذهنی، افزایش امتلاء و تجمّع اخلاط فاسد یا نپخته در بدن و … است. بی حرکتی موجب خفه شدن و خاموشی تدریجی حرارت غریزی می شود. در مقام مثال، حرارت غریزی بدن شخصی که تنبل و ساکن است، مانند آتشی که در آن دمیده نمی شود، کم کم رو به زوال می رود. از همین رو، ورزش و تحرک برای دمیدن در این آتش ضروری است.

ورزش و تغذیهتدابیر مشترک غذا و ورزش

اکنون به بیان تدابیر مشترک در بحث غذا و ورزش می‌پردازیم: کلاً نیاز غذایی افرادی که ورزش می‌کنند، بیشتر از افرادی است که ورزش نمی‌کنند (از نظر کمیت) و این اشخاص می‌توانند غذای بیشتری بخورند که این امر به دلیل بالا بودن مصرف در بدن این اشخاص است. افراد دارای شغل‌های با فعالیت بدنی سنگین مانند کارگران ساختمانی نیز شامل این مورد می‌شوند و باید حتماً تمام وعده‌های غذایی را در برنامه خود داشته باشند و حجم غذایشان نیز کم نباشد (نه به معنای پرخوری!)

کیفیت غذا نیز اهمیت دارد. از آنجایی که ورزش عضلات را درگیر می‌کند و مزاج عضلات هم گرم و تر است و قسمت عمده وزن بدن را عضلات تشکیل می‌دهند، افراد ورزشکار به ویژه ورزشکاران حرفه‌ای بیشتر به غذاهای با مزاج گرم و تر نیاز دارند. این قبیل غذاها عبارت‌اند از: گوشت‌های قرمز، تا حدودی مواد چرب، گندم و فرآورده‌های آن (مانند نان و برنج)، مغزها (مانند مغز بادام و پسته) و کلاً موادی که شیرین هستند.

در واقع باید توجه داشت که مواد تحلیل رفته و مصرف شده در ورزش باید جایگزین شوند، ولی برعکس، کسانی که فعالیت بدنی ندارند و یا شغل‌های بدون تحرک (مانند پشت‌میزنشینی) یا فعالیت‌های فکری دارند (مانند دانشجویان و مدیران) باید حجم غذای خود را کاهش دهند و از غذاهای تولیدکننده خلط دم (خون‌ساز) کمتر استفاده کنند. این قبیل غذاها عبارت‌اند از: غذاهای سنگین با هضم سخت (مانند گوشت و بویژه گوشت گاو) که این غذاها را ورزشکاران باید استفاده کنند اما افراد بی‌تحرک و پشت‌میزنشین باید از مصرف آن‌ها اجتناب نمایند.

در کل، قدرت هضم در افراد با فعالیت بدنی زیاد، بالاتر است، چون مواد غذایی در عضلات به مصرف می‌رسد و در سیستم گوارش جذب می‌شود، بنابراین افراد با فعالیت بدنی کم باید بیشتر از غذاهای سبک مانند آش، سوپ و میوه‌جات استفاده کنند و از غذاهای سنگین کمتر استفاده کنند. این در صورتی است که ورزشکاران با مصرف غذاهای سبک دچار ضعف بدن و عدم توفیق در فعالیت خود می‌شوند.

نکات:

۱٫كارهای روزمره، چون با اراده و تمركز انجام نمي‌شوند؛ تأثير مطلوب ورزش را ندارند. در واقع، اراده و تمركز در ورزش، حرارت غريزي و قوا را متوجه عضو مي‌كند و تأثيرات مطلوب را به جا مي‌گذارد. بنابراین کارهاي روزمره رياضت محسوب نمی شوند. البته بعید است که فعالیت هایی مثل کشاورزی، آهنگری و … را نیز بتوان مشمول این برداشت دانست.

۲٫ بر اساس عواملی چون سن، جنس، مزاج، نوع تغذیه، بیماری های شخص، فصل، اقلیم محلّ زندگی و … نوع ورزش هر فرد با دیگری متفاوت است و تجویز عمومی ورزش برای همگان ممکن نیست.

۳٫ کودکان، با توجه به نوع مزاج و نیز فعالیت زیادی که دارند، علی العموم نیاز چندانی به ورزش ندارند و تحمیل ورزش، به ویژه ورزش های سنگین، به ایشان، با کاهش رطوبات بدن، در روند رشد کودکان اختلال ایجاد می کند. بنابراین باید توجه داشت که اصرار والدین امروزی به شرکت فرزندانشان در فعالیت های ورزشی سازمان یافته باشگاهی، می تواند عوارض جبران ناپذیری برای کودکان داشته باشد؛ به ویژه که این اصرار، در فصل تابستان که نیاز به ورزش به حداقل می رسد، در بیشترین مقدار خود است.

۴٫ قدرت ورزش در دفع مواد دفعی، محدود است و دامنه اش، ۲۴ ساعت گذشته را فرا می گیرد. بنابراین برای بهره برداری صحیح از ورزش، انجام ورزش روزانه ضروری است اگرچه ورزش های متناوب یا هفتگی هم خالی از فایده نیستند.

۵٫ افرادی که به دنبال لاغر شدن هستند، از ورزش ملایم، طولانی و کند، بیشترین بهره را می‌برند که نقش تحلیل برندگی آن بیشتر است و حرارت را خیلی افزایش نمی‌دهد و به این ترتیب این ورزش‌ها برای افراد گرم مزاج (تر یا خشک) مناسب‌تر است.

۶٫تمام افراد به ورزش نیاز دارند، ولی نیاز افراد با مزاج سرد و تر و سپس افراد با مزاج گرم و تر به ورزش بیشتر است.

مضرات حرکات بسیار زیاد (ورزش سنگین)

ورزش با همه اثرات مثبت و خوبی که در زندگی دارد، رعایت اعتدال در آن نیز مهم است و افراط در آن خسارتهایی را بر بدن وارد خواهد کرد. زیرا حرکت بسیار زیاد، باعث گرم و خشک شدن بدن شده (افزایش صفرا)؛ اخلاط بدن را متعفن می کند؛ همچنین حرکت زیاد موجب تحلیل بدن می شود؛ بدن رو به سستی رفته؛ ایجاد خفقان و غش می کند.

ورزش‌های سنگین یعنی ورزشی که بیش از حد معمول باشد، نه تنها  ارزش درمانی ندارند بلکه یک نوع خودکشی محسوب می شوند. وقتی فردی چند سال ورزش سنگین می کند، مانند آن است که فتیله چراغ عمر خود را بالا کشیده باشد؛ حاصل این عمل، نور خیره کننده ای است که در ظاهر، دیگران را به حیرت درآورده است و شخص، مورد تحسین قرار می گیرد امّا این کار باعث می شود که سوخت چراغ زندگی جسمانی، یعنی حرارت و رطوبت غریزی به سرعت رو به پایان رود. با اتمام حرارت غریزی، قوای بدن(حیوانی، طبیعی و نفسانی) دیگر در کالبد جسم باقی نمی مانند و از بدن خارج می شوند(خروج روح از بدن). این اتفاق توجیه طب سنتی بر مرگ های زودرس بسیاری از ورزشکاران حرفه‌ای در این روزگار است.

ترک ناگهانی ورزش و به ویژه ورزش های سنگین، بسیار خطرناک است. بسیار تجربه شده است که این کار باعث افت شدید قوای بدنی و ظهور انواع بیماری ها می شود. از دیدگاه طبّ سنّتی، هرگاه جنبشي كه حرارت غريزي، یعنی ابزار زندگي جسمانی را به سوي اندام ها راهنمايي مي كند متروك گردد، نيروي اندام ها رو به ناتواني و نابودي مي رود.

ورزش خوب

برای داشتن ورزش خوب باید چکار کرد؟

ورزش معتدلی كه اعضا و حرارت غریزی را تقویت می‌كند آن است كه پوست، سرخ و تنفس، تند شود و تعریق ایجاد كند. هرگاه تندی نفس و تعریق به افراط برسد باید ورزش قطع شود، زیرا سبب ضعف حرارت غریزی می‌گردد. یک معیار ساده برای ارزیابی تناسب شدّت ورزش این است که در هنگام ورزش، فرد بتواند صحبت هم بکند. اگر کسی بخواهد سنگین تر از این ورزش نماید(مثل ورزش‌های حرفه‌ای)، حتماً باید تحت تدابیر خاصی به ورزش بپردازد تا آسیبی به او نرسد.

اگر ورزش به میزان زیاد انجام شده و تعادل نداشته باشد، یا با مزاج شخص تناسب نداشته باشد، باعث سردی بدن، ضعف، تیرگی پوست (کبودی هنگام ورزش) و پایین نیامدن ضربان قلب تا مدت طولانی بعد از ورزش می‌شود که نشانگر مضر بودن این ورزش خواهد بود.

ورزش باعث افزایش حرارت بدن و تحلیل بردن رطوبت‌های زائد و دفع آن‌ها از طریق عرق و با واسطه از طریق ادرار و روده می‌شود، بنابراین ورزش یکی از بهترین روش‌های دفع مواد زائد از بدن است. برعکس، بی‌تحرکی منجر به تجمع مواد زائد در بدن می‌شود که ریشه بسیاری از مشکلات خواهد بود و اصطلاحاً در طب سنتی به آن امتلاء (پرشدگی بدن از مواد زائد) گفته می‌شود.

ویژگی‌ها و شرایط ورزش مناسب

– توصیه شده که وقتی ورزش تمام می‌شود فرد به گرمابه برود و با آب ولرم، چنانچه پوست را خوش آید، خود را شستشو كند و بار دیگر دست و پا و عضله‌های وی را به نرمی بمالند تا باقی فضولات كه با حركت ورزش

ورزش خوبگداخته شده‌اند از منافذ پوست بیرون آیند و به تحلیل روند.

– وقتی آماده ورزش روزانه می‌شوید کار را آرام شروع کنید و به خود فشار نیاورید.

– ‏اگر از فشار خون، سرگیجه، بیماری قلبی، دیابت، درد پشت یا ورم مفاصل رنج می‌برید با پزشک خود مشورت کنید. در ابتدا بیش از ۲۰ ‏دقیقه ورزش نکنید. اگر نفس کم می‌آورید یا احساس درد و ناراحتی می‌کنید، ورزش را قطع کنید و استراحت کنید. همیشه باید بتوانید در هنگام ورزش مکالمه کنید.

– خوردن آب در حین ورزش کردن موجب می‌شود تا آب سرد توسط اعضای بدن که در اثر ورزش گرم شده‌اند، سریع جذب بدن شود و در صورتی که فرد به این کار مداوت داشته باشد موجب می‌شود سرمای آب باعث کاهش حرارت غریزی که لازمه حیات است و اصلاً ورزش به منظور تقویت این حرارت غریزی انجام می‌شود، به تدریج سرد و خاموش شود. یعنی با این کار نه تنها به هدف مورد نظر از ورزش دست نیافته‌ایم بلکه در جهت عکس آن عمل کرده‌ایم. توصیه مى‌شود ۳۰ دقیقه قبل از شروع تمرینات ۴۰۰ تا ۶۰۰ سانتى‏متر مکعب آب یا نوشیدنى مناسب مصرف شود و اگرچه معده مى‏‌تواند حجم بیشترى از مایعات را دریافت کند و پُر بودن معده از مایعات به عنوان یک عامل ناخوشایند براى فعالیت‏‌هاى ورزشى است و بهتر است همین مقدار آب را که توصیه شده است مصرف کنند.

– فاصله بین تغذیه و ورزش بسته به نوع غذاهای مصرفی متفاوت است و به طور متوسط حدود سه ساعت بعد از غذاست. طبیعتا در صورت مصرف غذاهای لطیف، این مقدار کمتر و در صورت مصرف غذاهای سنگین، این زمان طولانی تر می شود. همچنین ورزش حین گرسنگی نیز توصیه نمی‌شود. ورزش با شکم خالی و در حال گرسنگی حتی بدتر از ورزش با شکم پر است چرا که موجب تحلیل اعضا می شود. بنابراین کسانی که عادت به ورزش در صبح زود(ناشتا) دارند، باید قبل از شروع ورزش، اندکی غذای لطیف(مثلا یک عدد سیب) میل کنند.

– داشتن خواب و استراحت کافی قبل از ورزش نیز از ضروریات است. کسانی که بلافاصله بعد از کار روزانه و در حالی که اشتغالات فکری و جسمی زیادی دارند به باشگاه می روند؛ از فوائد ورزش بهره کمتری خواهند داشت.

– بهترین زمان ورزش در فصل بهار، نزدیک نیم روز (بین صبح تا ظهر)، در تابستان در اول روز و در زمستان در آخر روز (نزدیک غروب آفتاب) می باشد.

رابطه زمان غذا خوردن با ورزش

بهترین زمان برای ورزش کردن وقتی است که اکثریت غذای خورده شده از معده رد شده باشد که این امر به نوع غذا و قدرت هضم افراد بستگی دارد. اگر شخص غذای سنگین (مانند کباب یا غذاهای چرب) مصرف کند، حداقل ۴-۳ ساعت زمان لازم است تا غذا از معده رد شود. خود فرد نیز می‌تواند این زمان را متوجه شود. زمانی که هنوز در سر معده احساس سنگینی می‌کند و یا گاز معده (می‌تواند حاوی بوی غذای خورده شده باشد) دارد، یعنی هنوز غذا در معده وجود دارد، ولی وقتی بالای شکم احساس سبکی ایجاد شود، یعنی غذا از معده رد شده و اصطلاحاً هضم اول تا حدود زیادی انجام شده است. این زمان که هنوز در شخص احساس گرسنگی هم ایجاد نشده، بهترین زمان برای ورزش است. در صورتی که شخص غذای سبک مانند آش یا سوپ خورده باشد، این غذاها زودتر و راحت‌تر هضم شده و از معده عبور می‌کنند (بعد از حدود ۲ ساعت)؛ بنابراین فرد باید نه با احساس گرسنگی شروع به ورزش کند و نه با شکم پر، زیرا ورزش کردن با شکم گرسنه موجب ضعف و لاغری شدید و آسیب به بدن می‌شود و مضرات این ورزش، بیشتر از منافع آن خواهد بود. همچنین ورزش با شکم پر، باعث اختلال هضم می‌شود، زیرا خونی که باید برای عمل هضم به معده برود، سمت عضلات رفته و در نتیجه غذا خوب هضم نمی‌شود و نیمه هضم شده از معده عبور می‌کند و به این ترتیب به خوبی در سلول‌ها مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و باعث تولید مواد زائد بیشتری نسبت به مواد انرژی‌زا می‌شود و ریشه بسیاری از بیماری‌ها، تجمع مواد زائد در بدن است.

همچنین باید توجه کرد که بلافاصله بعد از ورزش هم نباید غذا خورد و یا آب نوشید. چند دقیقه بعد از فراغت از ورزش (یک‌ربع تا نیم‌ساعت) باید صبر کرد تا بدن خنک شود و به آرامش و تعادل نسبی برسد و بعد نوشیدنی مانند آب نوشید. ترجیحاً آب مصرفی نباید بسیار سرد باشد، اما می‌تواند خنک باشد. غذا را هم باید بعد از برگشتن آرامش به بدن خورد و نه با فاصله زمانی کم از ورزش که بدن هنوز داغ و ضربان قلب بالاست.

 

مرجع:

www.tim.ir

www.tandorostan.org

تدابیر ورزش

ورزش درست و متعادل چگونه است؟

ریاضت یا ورزش در طب سنتی ایران اهمیت فراوانی دارد به طوری‌که حکیم بوعلی سینا در کتاب قانون در بحث تدابیر مشترک، مهم‌ترین تدبیر در تندرستی را در درجه نخست، ورزش کردن و سپس تدبیر غذا و تدبیر خواب می‌داند و از این رو سخن خود را با تدبیر ورزش آغاز می‌کند. حیات بدون غذا محال است و غذایی که تمامی آن جزء عضو گردد معمولاً وجود ندارد بلکه در هر مرحله از مراحل هضم بخشی از آن به صورت ماده زاید درمی‌آید و طبیعت می‌کوشد آن را از طریق مدفوع، ادرار، عرق و… از بدن دفع کند.

اما همیشه مقدار کمی از این فضولات دفع نمی‌شود و در بدن باقی می‌ماند که به مرور زمان در بدن تجمع پیدا کرده، سبب بیماری می‌شود و بخارهای این مواد باقی‌مانده مزاج گوهر روح را تباه می‌گردانند. به این جهت چاره‌ای جز این نیست که آنها را از بدن بیرون برانیم. بهترین راه برای دفع این مواد زاید، ورزش و حرکت بدنی است.

ورزش، حرارت ملایم پدید می‌آورد و مواد دفعی را روز به روز می‌گدازد و به طور منظم و مرتب آنها را از جای خود می‌لغزاند و به بیرون راندن آنها کمک می‌کند و نمی‌گذارد هر روز قسمتی باقی بماند و جمع شود و تأثیر بدی بگذارد. گرمای ایجاد شده ناشی از حرکت، باعث رقیق شدن فضولات و دفع آن ها به کمک عرق می شود.

نقش ورزش برای بدن مانند باد زدن آتش فروخفته است که باعث می شود آتش زیر خاکستر حرارت غریزی، شعله ور شود. ورزش تولید حرارت می‌کند و حرارت غریزی را افزونی می‌دهد. این فائده مهم ورزش، یعنی برافروختن حرارت غریزی به ما توضیح می دهد که چرا ورزش در درمان افسردگی و سایر بیماری های روحی و روانی، سندروم های خستگی مزمن، کمبود میل و توان زناشویی، خواب آلودگی و کسالت، انواع کم خونی؛ بسیاری از بیماری های مزمن و طول کشیده، سرطان ها، و … مؤثر است.

 

 

 

 

 

 

ویژگی‌ها و شرایط ورزش مناسب

–  بهترین اوقات ورزش، پس از خروج غذا از معده و كامل شدن هضم معدی است. انجام ورزش بلافاصله پس از غذا مضر است. انجام ورزش قبل از کامل شدن هضم غذا، موجب نفوذ غذای خام در اعضاء و ایجاد سده (گرفتگی) می شود. در حقیقت، عروق و خون، به جای اینکه مشغول انجام فعالیت های مربوط به گوارش شوند، با شروع ورزش، مشغول استخوان ها و عضلات شده و کار هضم، ناقص رها می شود. به عبارت دیگر، در صورت انجام ورزش با شکم پر، به جای تمایل حرارت غریزی به درون(دستگاه گوارش) برای انجام هضم غذا، این حرارت به سمت بیرون(استخوان ها و عضلات) می آید و فساد غذا در دستگاه گوارش پیش می آید.

– پیش از ورزش بهتر است مدفوع و ادرار دفع شود.

– در افراد با مزاج گرم و خشك ورزش‌های سنگین مضر است و سبب بروز بیماری می‌گردد.

– شروع ورزش باید با حركات آهسته باشد و به‌تدریج حركات سخت‌تر شوند و به حدی برسد كه قوّت فرد ورزشكار می‌تواند تحمّل كند و سپس دوباره به تدریج آهسته‌تر شود تا فرد از ورزش باز ایستد.

– در طب سنتی توصیه شده است پیش از شروع ورزش، دست و پا و پشت فرد ورزشکار را با دست و یا با پارچه زبر بمالند و با روغن بادام یا روغن كنجد تازه عصب‌ها و عضلات را چرب كنند و به آهستگی بمالند، چرا كه این کار حرارت غریزی را اندكی برمی‌انگیزد و منافذ را گشاد می‌كند و فضولات را به سوی پوست می‌كشد تا با ورزش تحلیل یابد. البته فردی كه عضله‌های او نرم باشد و غذای غلیظ نخورده باشد به چنین مالشی نیاز ندارد.

فواید ورزش

  1. بر اثر ورزش، مفاصل، وترها، رباط‌ها و عضلات محکم می‌گردند و از تاثيرپذيري در امان مي مانند.
  2. اندام‌ها بر اثر ورزش، برای پذیرش غذا آمادگی بیشتری می‌یابند، زیرا مواد دفعی آنها دفع شده و جای غذا خالی مانده است.
  3. نیروهای جاذبه و دافعه اعضای بدن بر اثر ورزش به حركت درمی‌آیند، اندام‌ها به نرمش درمی‌آیند، رطوبت‌های بدن رقیق می‌گردند و منافذ ریز بدن فراخ‌تر می‌شوند.
  4. ورزش موجب از بین رفتن رطوبات غیر طبیعی بدن می شود. کم شدن رطوبت بدن، بافت پیه و چربی را کوچک می کند. همچنین با افزایش حرارت داخلی، بافت های بلغمی رو به پختگی می روند و این یعنی تبدیل بافت های سردتر و مرطوب تر مثل چربی به بافت های گرم تر مثل خون و عضله.
  5. ورزش باعث تقویت و اصلاح کل بدن می شود، به شرطی که به افراط کشیده نشود.

 

 

منابع:

www.tandorostan.org

www.tim.ir